Alarm smogowy a palenie w kominku
Przepisy · Weryfikacja: Wojciech Nowak · 18 listopada 2026 · Czas czytania: 8 min
Zweryfikowano u źródła: 18 listopada 2026. Każdy przepis sprawdzamy w tekście aktu — ustawy i rozporządzenia w ISAP, uchwały antysmogowe w dziennikach urzędowych województw i BIP-ach urzędów marszałkowskich. Linki do źródeł znajdziesz pod artykułem. Jak weryfikujemy przepisy
„Ogłoszono alarm smogowy" i „nie wolno palić w kominku" to dwie różne rzeczy, które w komunikatach medialnych zwykle zlewają się w jedną. Alarm jest informacją o stanie powietrza. Zakaz palenia musi wynikać z przepisu — a przepis taki istnieje tylko w części kraju.
Alarm smogowy sam z siebie niczego nie zakazuje. Zakaz palenia w dni smogowe obowiązuje tam, gdzie wprowadziła go uchwała antysmogowa sejmiku województwa. W Wielkopolsce dotyczy to Poznania. W większości kraju w dzień smogowy formalnie wolno palić — chociaż jest to dokładnie ten moment, w którym warto tego nie robić.
Czym jest alarm smogowy
System ostrzegania opiera się na dwóch progach stężenia pyłu zawieszonego PM10, określonych w rozporządzeniu Ministra Środowiska w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu:
| Próg | Stężenie PM10 | Co się dzieje |
|---|---|---|
| Poziom informowania | 100 µg/m³ | komunikat i zalecenia zdrowotne dla grup wrażliwych |
| Poziom alarmowy | 150 µg/m³ | zalecenie ograniczenia przebywania na zewnątrz do niezbędnego minimum |
Oba progi to zalecenia zdrowotne, publikowane przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska. Nie są podstawą do ukarania nikogo za palenie.
Osobno funkcjonują lokalne alerty smogowe — miasta i gminy ogłaszają je według własnych progów, często niższych niż krajowe. Z takim alertem wiążą się zwykle środki, na które gmina ma własne uprawnienia: darmowa komunikacja miejska, wzmożone kontrole palenisk, komunikaty do szkół.
Gdzie zakaz palenia naprawdę obowiązuje
Uprawnienie do wprowadzenia takiego zakazu daje art. 96 ustawy Prawo ochrony środowiska — to na jego podstawie sejmiki wojewódzkie uchwalają uchwały antysmogowe. Sejmik może określić w uchwale rodzaje urządzeń i paliw objętych ograniczeniami, a także obszar i okres ich obowiązywania. Z tej możliwości skorzystano w Wielkopolsce.
Poznań ma taki zakaz w § 4 uchwały nr XXXIX/942/17 — ale działa on inaczej, niż się powszechnie sądzi, i warto to przeczytać uważnie.
§ 4 ust. 1 uchwały wiąże zakaz stosowania paliw stałych z przekroczeniem normy dobowej dla pyłu PM10 w dniu poprzednim i z prognozą utrzymania się takich stężeń — a nie z ogłoszeniem poziomu informowania czy alarmowego. Podstawą prognozy jest, zgodnie z § 4 ust. 2, „Ekoprognoza" dla Poznania publikowana w aplikacji „Atmosfera dla Poznania".
Co więcej, zakaz obejmuje wyłącznie instalacje niespełniające wymagań uchwały i tylko w budynkach wyposażonych jednocześnie w inny system ogrzewania nieoparty o spalanie paliw stałych albo w instalację spełniającą wymagania. Budynek ogrzewany wyłącznie niezgodną instalacją na paliwo stałe po prostu nie mieści się w zakresie § 4.
Innymi słowy: nawet w jedynym mieście w Polsce, które ma taki zakaz, nie wystarczy usłyszeć w radiu o alarmie smogowym, żeby wiedzieć, czy obowiązuje. Trzeba sprawdzić, czy poprzedniego dnia przekroczono normę dobową PM10, co prognozuje Ekoprognoza, czy Twoja instalacja spełnia wymagania uchwały i czy budynek ma drugie źródło ciepła. Szczegóły: przepisy antysmogowe w Wielkopolsce.
Pozostałe dwie uchwały wielkopolskie — nr XXXIX/941/17 dla województwa bez Poznania i Kalisza oraz nr XXXIX/943/17 dla Kalisza — nie zawierają zakazu dni smogowych w ogóle.
Zakaz palenia w dni smogowe nie jest regułą ogólnokrajową. W większości województw uchwały antysmogowe regulują jakie urządzenie i jakie paliwo wolno stosować, a nie kiedy. Jeżeli ktoś mówi Ci, że „przy alarmie w ogóle nie wolno palić", poproś o numer uchwały i paragraf.
Spory o takie zakazy trafiały do sądów administracyjnych — orzecznictwo dotyczące dni smogowych omawiamy osobno: wyrok NSA w sprawie kominków w dni smogowe.
Co grozi, gdy zakaz obowiązuje i został naruszony
Naruszenie uchwały antysmogowej jest wykroczeniem z art. 334 Prawa ochrony środowiska: mandat do 500 zł, a przy skierowaniu sprawy do sądu grzywna do 5 000 zł. Kara jest ta sama niezależnie od tego, czy naruszenie polegało na złym paliwie, niezgodnym urządzeniu, czy na paleniu w dniu objętym zakazem.
W praktyce kontrole w dni smogowe są częstsze — straże miejskie planują je właśnie na dni z przekroczeniami, bo wtedy zgłoszeń od mieszkańców jest najwięcej. Co sprawdza kontrolujący, opisaliśmy w osobnym artykule.
Kominek rekreacyjny w dzień smogowy
Nawet tam, gdzie formalnie wolno, warto rozważyć, czy jest sens. Przy wysokim stężeniu pyłu powietrze jest już przeciążone, a kominek opalany drewnem — nawet zgodny z ekoprojektem — jest emitentem pyłu. Jeżeli kominek jest u Ciebie dodatkiem do pompy ciepła albo gazu, odpuszczenie jednego wieczoru niczego nie kosztuje.
Jeżeli kominek jest jedynym źródłem ciepła, sytuacja jest inna i przepisy to uwzględniają. Wtedy sensowne są środki, które zmniejszają emisję bez rezygnacji z ogrzewania:
- Rozpalanie od góry — ogranicza emisję pyłu w fazie rozruchu, czyli w tej, która generuje najwięcej dymu. Opisaliśmy to w poradniku o rozpalaniu.
- Suche drewno — wilgotność do 20%. Mokre drewno to kilkukrotnie wyższa emisja przy tej samej ilości ciepła. Szczegóły: wilgotność drewna opałowego.
- Pełne otwarcie powietrza przy rozruchu i niedławienie ognia po rozpaleniu.
- Elektrofiltr — redukuje emisję pyłu na wylocie. Czy się opłaca, rozważamy w poradniku o elektrofiltrach.
Skąd brać informację o przekroczeniach
Źródłem urzędowym jest portal Jakość Powietrza prowadzony przez GIOŚ — komunikaty o ryzyku i wystąpieniu przekroczeń publikowane są w sekcjach wojewódzkich. Powiadomienia rozsyła także Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, a wiele miast ma własne aplikacje i listy SMS. Aplikacje komercyjne pokazujące „indeks jakości powietrza" bywają oparte na czujnikach nieakredytowanych — nie są podstawą do stwierdzenia, że obowiązuje zakaz.
Dla porządku: to data i obszar ogłoszenia liczą się prawnie, nie wskazanie czujnika pod Twoim domem. Jeżeli uchwała wiąże zakaz z ogłoszeniem ryzyka przekroczenia, decyduje komunikat właściwego organu.
Powiązane artykuły
- Czy można palić w kominku — przepisy
- Wyrok NSA o zakazie w dni smogowe
- Kontrola kominka — co sprawdzają
- Jak rozpalać, żeby dymiło mniej
- Czym wolno palić w kominku
Źródła
- Ustawa z 27 kwietnia 2001 r. — Prawo ochrony środowiska (art. 96, 334) — Internetowy System Aktów Prawnych, dostęp: 18.11.2026
- Rozporządzenie Ministra Środowiska w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu — tekst jednolity (Dz.U. 2021 poz. 845) — Internetowy System Aktów Prawnych, dostęp: 18.11.2026
- Informacje o wysokich stężeniach zanieczyszczeń w powietrzu — Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, dostęp: 18.11.2026
- Uchwała nr XXXIX/942/17 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z 18 grudnia 2017 r. dla Miasta Poznania — Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, dostęp: 18.11.2026
- Kampania antysmogowa — uchwały dla województwa wielkopolskiego — Urząd Marszałkowski Województwa Wielkopolskiego, dostęp: 18.11.2026
Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Podstawa prawna: art. 96 i 334 ustawy Prawo ochrony środowiska; rozporządzenie Ministra Środowiska z 24 sierpnia 2012 r. w sprawie poziomów niektórych substancji w powietrzu (t.j. Dz.U. 2021 poz. 845); § 4 uchwały nr XXXIX/942/17 Sejmiku Województwa Wielkopolskiego z 18 grudnia 2017 r.; uchwały antysmogowe pozostałych sejmików wojewódzkich.