Kontrola kominka w sezonie 2026/2027 — co sprawdza straż miejska?
Poradnik · 2 listopada 2026 · Czas czytania: 8 min
Sezon grzewczy 2026/2027 to pierwsza zima, w której obowiązują komplet nowych terminów: świętokrzyski zakaz z lipca, pomorski z września i wymóg ekoprojektu w Wielkopolsce i Łódzkiem od stycznia. Gminy kontrolują coraz więcej domów — po zgłoszeniach sąsiadów, w ramach akcji straży miejskiej, a w części miast z pomocą dronów mierzących skład dymu. Oto, kto ma prawo wejść do Twojej kotłowni, co sprawdzi i jak sprawić, żeby kontrola trwała kwadrans zamiast kończyć się mandatem.
Kto prowadzi kontrolę
Przestrzeganie uchwały antysmogowej kontroluje wójt, burmistrz lub prezydent miasta — w praktyce upoważnieni urzędnicy gminy albo strażnicy miejscy i gminni. Podstawą jest art. 379 ustawy Prawo ochrony środowiska. Tam, gdzie nie ma straży gminnej, kontrole prowadzi policja. Osobno działa Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska — zwykle przy poważniejszych sprawach.
- Kontrolujący ma obowiązek okazać legitymację służbową i imienne upoważnienie do kontroli.
- W budynku mieszkalnym kontrola odbywa się w godzinach od 6:00 do 22:00.
- Kontrolujący może wejść na teren nieruchomości i do pomieszczenia z urządzeniem grzewczym, żądać wyjaśnień i dokumentów oraz pobrać próbkę popiołu — zwykle przy podejrzeniu spalania odpadów.
Udaremnianie lub utrudnianie kontroli w zakresie ochrony środowiska jest przestępstwem z art. 225 Kodeksu karnego, zagrożonym karą pozbawienia wolności do lat trzech. To nieporównanie poważniejsza sprawa niż mandat za kominek.
Co dokładnie sprawdza kontroler
| Co | Podstawa | Jak się przygotować |
|---|---|---|
| Rodzaj i parametry urządzenia | Uchwała antysmogowa województwa | Czytelna tabliczka znamionowa, karta produktu lub certyfikat z informacją o ekoprojekcie albo sprawności |
| Czym palisz | Uchwała antysmogowa (zakaz mułów, flotokoncentratów, mokrego drewna), ustawa o odpadach | Suche drewno w składzie, brak odpadów przy palenisku, miernik wilgotności (30–80 zł) |
| Przegląd przewodów kominowych | Art. 62 Prawa budowlanego | Aktualny protokół — od 2023 r. w postaci elektronicznej w CEEB |
| Deklaracja w CEEB | Ustawa o wspieraniu termomodernizacji i o CEEB | Potwierdzenie złożenia; po wymianie źródła — aktualizacja w ciągu 14 dni |
| Urządzenie redukujące emisję pyłu | Uchwała antysmogowa (gdy to alternatywa dla ekoprojektu) | Dokumentacja elektrofiltru i potwierdzenie montażu |
| Ograniczenia czasowe | Program ochrony powietrza / uchwała lokalna | Śledź komunikaty o alarmach smogowych, jeśli w Twoim regionie obowiązują ograniczenia |
Kary
- Mandat do 500 zł za naruszenie uchwały antysmogowej (art. 334 Prawa ochrony środowiska).
- Grzywna do 5 000 zł, jeśli sprawa trafi do sądu — na przykład po odmowie przyjęcia mandatu.
- Spalanie odpadów — osobne wykroczenie, również z grzywną do 5 000 zł.
- Brak deklaracji CEEB — grzywna.
Kara nie „legalizuje” urządzenia. Po kontroli nadal trzeba je wymienić albo zmodernizować, a kolejna wizyta może skończyć się następnym mandatem. Nielegalne urządzenie i brak przeglądu to także ryzyko odmowy wypłaty odszkodowania po pożarze — więcej w artykule o błędach, które unieważniają polisę.
Twoje prawa podczas kontroli
- Poproś o okazanie upoważnienia i zapisz dane kontrolującego oraz numer sprawy.
- Masz prawo być obecny przy wszystkich czynnościach, w tym przy pobieraniu próbki popiołu.
- Możesz zgłosić uwagi do protokołu przed podpisaniem — i odmówić podpisu, co także się odnotowuje.
- Masz prawo odmówić przyjęcia mandatu; wtedy sprawę rozstrzyga sąd, a Ty możesz przedstawić dowody.
- Jeśli uważasz, że podstawa prawna kary jest wadliwa — pamiętaj o prawomocnym wyroku NSA z 7 lipca 2026 r., który unieważnił zakaz używania kominków w mazowieckie „dni smogowe”. Wyrok nie znosi jednak uchwał antysmogowych.
Najczęściej ze zgłoszenia sąsiada — gęsty, ciemny albo gryzący dym jest sygnałem numer jeden. Drugim źródłem są dane z CEEB: gmina widzi, jakie źródło ciepła zadeklarowano pod danym adresem, i może porównać to z terminem z uchwały. Trzecim bywają pomiary z dronów wyposażonych w czujniki, używane w kilkudziesięciu miastach.
Lista kontrolna przed zimą
- ☐ Zdjęcie tabliczki znamionowej kominka, kozy i kotła w telefonie
- ☐ Karta produktu lub certyfikat z informacją o ekoprojekcie albo sprawności ≥80%
- ☐ Dokumentacja elektrofiltru, jeśli jest zamontowany
- ☐ Aktualny protokół kominiarski widoczny w CEEB (o przeglądach, o czyszczeniu)
- ☐ Deklaracja CEEB aktualna — także po montażu kozy lub wymianie wkładu
- ☐ Drewno sezonowane, zadaszone, wilgotność poniżej 20%
- ☐ Brak odpadów, płyt wiórowych i drewna lakierowanego przy palenisku
- ☐ Sprawny czujnik czadu
Z takim kompletem kontrola sprowadza się do obejrzenia urządzenia i spisania danych. Bez niego kończy się zwykle wezwaniem do uzupełnienia dokumentów w wyznaczonym terminie — albo mandatem od razu, jeśli z paleniska wyjęto resztki odpadów.
Najczęstsze powody mandatów
- Mokre drewno. Najłatwiejsze do wykazania — wystarczy miernik wilgotności przyłożony do świeżo rozłupanego polana.
- Spalanie odpadów. Płyty wiórowe, meble, drewno lakierowane, opakowania. Potwierdza to badanie popiołu.
- Urządzenie po terminie z uchwały. Najczęściej kocioł pozaklasowy albo kominek bez ekoprojektu w województwie, w którym termin już minął.
- Brak dokumentów. Urządzenie bywa zgodne z przepisami, ale właściciel nie potrafi tego wykazać — i to wystarcza do wszczęcia postępowania.
- Brak lub nieaktualna deklaracja CEEB po wymianie źródła ciepła.
Powiązane artykuły
- Tabliczka znamionowa kominka — gdzie jest i jak ją czytać
- Jak sprawdzić, czy mój kominek jest legalny
- CEEB — jak zgłosić kominek
- Kiedy polisa na dom jest nieważna — 5 błędów
Artykuł informacyjny. Stan prawny: listopad 2026. Nie stanowi porady prawnej. Podstawy prawne: art. 379 i art. 334 ustawy Prawo ochrony środowiska, art. 225 Kodeksu karnego, art. 62 Prawa budowlanego, ustawa o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Omówienia: GazetaPrawna.pl, Forsal, Interia, muratordom.pl.