Ubezpieczyciel odmówił wypłaty — bo brakowało przeglądu komina
Analiza · 8 marca 2026 · Czas czytania: 12 min
Zweryfikowano u źródła: 18 listopada 2026. Wyrok, na którym opiera się ten tekst, odczytaliśmy w całości w portalu orzeczeń. Dwa inne orzeczenia, które przytaczaliśmy wcześniej, usunęliśmy — wyjaśniamy to niżej. Jak weryfikujemy przepisy
Wyobraź sobie: pożar w Twoim domu. Straty na setki tysięcy złotych. Składasz wniosek o odszkodowanie z polisy ubezpieczeniowej. Ubezpieczyciel odmawia wypłaty. Powód? Brak aktualnego przeglądu kominiarskiego. To nie jest scenariusz fikcyjny — to się dzieje w Polsce regularnie.
Jak to możliwe?
Polisy majątkowe wyłączają odpowiedzialność za szkody powstałe wskutek niewykonania obowiązków, które nakładają na właściciela przepisy — i niemal zawsze wiążą to wyłączenie z wpływem zaniedbania na szkodę. Tak brzmiała klauzula, którą Sąd Okręgowy w Częstochowie przytoczył w uzasadnieniu sprawy I C 425/14:
„Zakresem ochrony ubezpieczeniowej nie były objęte szkody […] powstałe na skutek niewykonania przez ubezpieczonego przeglądów technicznych […] badań okresowych lub czynności, do wykonania których ubezpieczony jest zobowiązany przepisami prawa […] o ile miało to wpływ na powstanie lub rozmiar szkody."
Ostatnia fraza decyduje o wszystkim. Samo przeterminowanie przeglądu nie wystarcza — zakład musi pokazać, że to zaniedbanie wpłynęło na powstanie albo rozmiar szkody.
Druga klauzula z tej samej sprawy wyłączała szkody powstałe wskutek „nieprzestrzegania przez ubezpieczonego obowiązujących przepisów […] w szczególności prawa budowlanego, przepisów przeciwpożarowych i porządkowych", z tym samym zastrzeżeniem o wpływie na szkodę. Trzecia dotyczyła prac budowlanych bez pozwoleń albo po nieuprawnionych zmianach w projekcie.
Brzmienie podajemy tak, jak przytoczył je sąd. Sąd nie wziął go w cudzysłów, więc może to być jego własne streszczenie zapisu OWU, a nie dosłowny tekst polisy. Numeracja też nie jest jednoznaczna: w ustaleniach faktycznych klauzula o przeglądach występuje jako § 4 pkt 17, a w piśmie samego zakładu jako § 4 ust. 1 pkt 7. Swoją OWU sprawdź u siebie — brzmienie różni się między zakładami.
Wcześniejsza wersja tego artykułu podawała w tym miejscu klauzulę „o treści zbliżonej", którą sami skomponowaliśmy. Cytat w cudzysłowie powinien pochodzić z dokumentu, więc zastąpiliśmy ją brzmieniem z wyroku.
Co ustalił sąd w sprawie I C 425/14
To jedyny wyrok w tej materii, którego treść odczytaliśmy w całości, dlatego opisujemy go dokładnie, a nie hasłowo.
Pożar wybuchł 10 kwietnia 2014 r. — zapaliła się sadza w kominie, komin pękł, a iskry i gorące gazy przedostały się do budynku. Współwłaściciel domu jednorodzinnego wystąpił o 300 000 zł, czyli całą sumę ubezpieczenia. Zakład odmówił pismem z 8 lipca 2014 r. i podał trzy powody: brak dokumentacji okresowych kontroli i czyszczenia przewodów, samowolne zmiany w budynku (drewniany strop tam, gdzie projekt przewidywał materiał niepalny) oraz palenie niewłaściwym paliwem.
Sąd odrzucił wszystkie trzy. Wyrokiem z 2 października 2017 r. zasądził 214 845,87 zł z odsetkami od 12 maja 2014 r., oddalając powództwo w pozostałej części i przyznając powodowi 2 693,34 zł kosztów.
Co się w tym rozstrzygnięciu liczyło:
- Zakład nie udowodnił swoich przesłanek. Sąd ujął to krótko: „Pozwany nie wykazał zaistnienia przesłanek, które zwalniałyby go od odpowiedzialności". Nie powołał przy tym żadnego przepisu o ciężarze dowodu — oparł się na brzmieniu samych klauzul OWU.
- Związek przyczynowy nie został wykazany. Teza, że prawidłowe czyszczenie zapobiegłoby pożarowi, upadła: biegły od pożarów potwierdził, że pożar sadzy może wystąpić także przy regularnym czyszczeniu.
- Nie było rażącego niedbalstwa. Sąd posłużył się definicją z wyroku Sądu Najwyższego z 11 maja 2005 r., III CK 522/04: rażące niedbalstwo to przekroczenie najbardziej elementarnych zasad ostrożności, a przykładem jest wrzucenie niedopałka do kosza z materiałem palnym bez upewnienia się, że zgasł. Postępowania właściciela sąd do tego nie przyrównał i winy mu nie przypisał.
- Czyszczenie to nie kontrola. Sąd odrzucił założenie biegłego, że czyszczenie musiała wykonać osoba z kwalifikacjami kominiarskimi, bo „nie znajduje ono oparcia w obowiązujących przepisach prawa". Zastosował § 34 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2–3 rozporządzenia MSWiA z 2010 r., a roczną kontrolę — tę, którą wykonuje mistrz kominiarski — rozpatrywał osobno, na podstawie art. 62 ust. 1 pkt 1 lit. c Prawa budowlanego. Biegły na rozprawie przyznał, że właściciel mógł czyścić komin sam.
- Czyszczenie przez kominiarza pomogło, ale samo nie zdecydowało. Sąd ustalił, że mistrz kominiarski czyścił komin w maju 2013 r. i nie stwierdził zagrożeń, oraz że komin był czyszczony regularnie od 2008 r. Zaznaczył jednak, że wizyta z 2013 r. nie była kontrolą, bo kontrola nie wchodziła w zakres zlecenia. Rozstrzygnęły opinie biegłych — od pożarów, kominiarska, budowlana i wycenowa — zeznania świadków oraz dokumentacja budynku.
Przepisy, które sąd zastosował: art. 805 § 1, art. 361 § 1 i 2, art. 481 oraz art. 817 § 1 Kodeksu cywilnego.
Wcześniejsza wersja opisywała tę sprawę w czterech zdaniach i w dwóch miejscach błędnie. Podawała, że pozew dotyczył „ponad 200 000 zł" — to kwota zasądzona, a żądano 300 000 zł. Twierdziła też, że „protokół był kluczowym dowodem na korzyść właściciela", czego w uzasadnieniu nie ma; sąd oparł się na opiniach biegłych i wprost stwierdził, że wizyta kominiarza z 2013 r. kontrolą nie była. Pomijała ponadto dwa z trzech powodów odmowy. Poprawione 18 listopada 2026, zob. listę sprostowań.
Trzy orzeczenia, które z tego artykułu zdjęliśmy
Wcześniejsza wersja powoływała wyrok Sądu Najwyższego z 12 września 2000 r., sygn. II CKN 1120/98 na tezę, że zakład musi wykazać związek przyczynowy, a ciężar dowodu spoczywa na nim. Tej sygnatury nie udało się potwierdzić w żadnym źródle sądowym. Krąży ona w opracowaniach prawniczych, które powtarzają tę samą tezę bez cytatu z orzeczenia, i nie powołuje jej także sąd w sprawie I C 425/14. Usunęliśmy ją — samą zasadę opisujemy teraz tym, co sąd w Częstochowie faktycznie ustalił.
Z tego samego powodu zdjęliśmy opis sprawy SO w Olsztynie, I C 937/20 oraz powołanie na SA w Łodzi, I ACr 37/96. Pierwsza istnieje w portalu orzeczeń, ale portal blokuje pobieranie treści, więc nie sprawdziliśmy, czy nasz opis się zgadza. Drugie znaleźliśmy wyłącznie w opracowaniach wtórnych. Wrócimy do obu, kiedy dotrzemy do tekstów.
Kiedy pozycja zakładu jest mocna
Wszystko sprowadza się do brzmienia klauzuli i do związku zaniedbania ze szkodą. Z klauzul przytoczonych wyżej i z toku rozumowania sądu wynika, że zakład ma mocne argumenty wtedy, gdy:
- OWU wyraźnie wymienia brak przeglądu albo czyszczenia jako podstawę wyłączenia,
- przyczyna pożaru wiąże się bezpośrednio z kominem, a zakład potrafi pokazać, że wykonanie obowiązku zmieniłoby bieg zdarzeń albo rozmiar szkody,
- zaniedbanie da się zakwalifikować jako rażące niedbalstwo w rozumieniu, jakie przyjął Sąd Najwyższy w III CK 522/04.
Ustawowej podstawy wyłączenia przy rażącym niedbalstwie nie podajemy tu na razie numerem przepisu. Wcześniejsza wersja wskazywała art. 827 § 1 Kodeksu cywilnego za opracowaniami, których nie sprawdziliśmy — odczytujemy ten przepis u źródła i uzupełnimy.
Kiedy odmowa jest wątpliwa
- Przyczyna pożaru nie ma związku z kominem — przy klauzuli z frazą „o ile miało to wpływ na powstanie lub rozmiar szkody" brak przeglądu sam z siebie nie wystarcza. Dokładnie tak upadła odmowa w sprawie I C 425/14.
- Zakład twierdzi, że czyszczenie musiał wykonać kominiarz z kwalifikacjami. W budynku mieszkalnym jednorodzinnym § 34 ust. 4 rozporządzenia z 2010 r. ten wymóg wyłącza, a sąd w Częstochowie odrzucił przeciwne założenie biegłego.
- Argument brzmi „regularne czyszczenie zapobiegłoby pożarowi". W tej sprawie biegły od pożarów stwierdził, że pożar sadzy może wystąpić także przy regularnym czyszczeniu.
Ile to kosztuje w praktyce?
Zamiast średnich, których nie mamy z czego policzyć, podajemy liczby z jednej realnej sprawy. W I C 425/14 suma ubezpieczenia wynosiła 300 000 zł, a sąd zasądził 214 845,87 zł — po trzech latach procesu, czterech opiniach biegłych i odmowie, która padła trzy miesiące po pożarze.
Roczna kontrola i czyszczenie to wydatek rzędu kilkuset złotych (orientacyjne ceny). Dokumentacja z nich nie gwarantuje wypłaty, ale w tej sprawie ustalenie, że komin był czyszczony regularnie od 2008 r., było jednym z faktów, na których sąd oparł rozstrzygnięcie.
Wcześniejsza wersja zawierała tu tabelę ze „średnią wartością domu", „średnim odszkodowaniem pożarowym" i „ryzykiem odmowy nawet 800 000 zł". Żadnej z tych liczb nie potrafiliśmy przypisać do źródła, więc tabela zniknęła. Poprawione 18 listopada 2026.
Co powinieneś zrobić już teraz?
- Sprawdź datę ostatniego przeglądu — jeśli nie pamiętasz, prawdopodobnie jest nieaktualny
- Zamów przegląd kominiarski — znajdź kominiarza w swoim regionie
- Sprawdź OWU swojej polisy — poszukaj klauzul o „przeglądach technicznych" i „czyszczeniu przewodów kominowych"
- Przechowuj protokoły — protokół z kontroli przewodów kominowych jest sporządzany w formie dokumentu elektronicznego w systemie CEEB (art. 62a ust. 5 Prawa budowlanego), ale zachowaj też własne kopie
- Sprawdź legalność kominka — weryfikator podpowie, czy Twoje urządzenie jest zgodne z przepisami
Źródła
- Wyrok Sądu Okręgowego w Częstochowie z 2 października 2017 r., I C 425/14 — Portal Orzeczeń Sądu Okręgowego w Częstochowie, odczytany w całości 18.11.2026
- Ustawa — Prawo budowlane, tekst jednolity (art. 62, art. 62a ust. 5) — obwieszczenie Marszałka Sejmu z 27.03.2026, Dz.U. 2026 poz. 524; sprawdzono 18.11.2026
- Rozporządzenie MSWiA o ochronie przeciwpożarowej budynków, tekst jednolity (§ 34) — Dz.U. 2023 poz. 822; sprawdzono 18.11.2026